Verticuteren
Harken (ook wel uitharken) van het gazon is het krachtig gebruiken van een hark of bladhark om het vilt uit het gazon te halen. Als het gebruikte stuk gereedschap een snijdende werking heeft, noemt men het verticuteren, maar het doel en het uiteindelijke resultaat zijn hetzelfde.
Alle volwassen gazons hebben tussen de wortels en het blad een verdichte laag, bestaande uit levend of dood, vezelig materiaal zoals grasstengels, uitlopers en wortelstokken, en allerlei rommel. Die verdichte laag wordt 'vilt\` genoemd.
In een matige hoeveelheid is vilt nuttig, in een laag van ruim een centimeter bijvoorbeeld, omdat de verdamping vanuit het oppervlak erdoor vermindert. Het werkt als mulchlaag. Het geeft ook veerkracht aan de grasmat en beschermt min of meer tegen slijtage. De viltlaag kan echter te dik worden en dan verhinderen dat vocht binnendringt. Dat kan zo ver gaan dat water alleen na langdurige regenval of intensief sproeien tot de grond doordringt. Ook kunstmest kan dan niet in de grond doordringen. In een zachte, natte herfst kan het vilt verzadigd worden met water. Dan verslechtert zowel de drainage als de beluchting, wat het uitbreken van ziekten kan bevorderen.
Weghalen van het vilt
De eerste stap om een viltprobleem op te lossen is het uitharken of verticuteren van het gazon. Doe dit bijvoorbeeld in het voorjaar als de wortelgroei optimaal is of als onderdeel van het herfstprogramma in september, als het gras langzamer gaat groeien. Als er een dikke viltlaag ligt, zal het noodzakelijk zijn na het uitharken bij te zaaien. Daarom kunt u in het najaar beter vroeg in de maand verticuteren om de jonge grassen de tijd te geven goed aan te groeien voor het echt koud gaat worden. Door in de herfst te verticuteren wordt gebruik gemaakt van de volledige wortelgroeiperiode in winter en vroege voorjaar.
Wanneer groeit het gras?
De sterkste wortelgroei van gras heeft plaats in de periode januari-april. Daarna treedt een stilstand in de wortelvorming op (het is de periode dat gras eigenlijk wil gaan bloeien). In de zomer is er weinig wortelvorming. Het blad van gras groeit vanaf een temperatuur van 6 °C, begint in maart-april en groeit in mei extra hard. Daarna wordt het minder, maar in augustus is er opnieuw een piek in de bladgroei (maar minder sterk dan in mei).De sterke wortelvorming in het vroege voorjaar is dus erg belangrijk voor het vormen van een dichte grasmat.
Verticuteren in het voorjaar
Dat wordt aangeraden voor de periode maart-april als de graswortels hard groeien. En liefst zo vroeg mogelijk. Tegen het einde van die periode mag niet te diep worden geverticuteerd. De bodem mag niet word geraakt, omdat het gras dan lange tijd erna nog lelijk kan blijven, omdat het in de periode erna minder goed dicht groeit. Bovendien zouden uitlopers die in de herfst zijn gevormd, kunnen worden losgetrokken en later, met de maaimachine worden afgesneden. Een grasmat die in het late voorjaar of het begin van de zomer te diep is geverticuteerd (zoals in de herfst of het vroege voorjaar wel kan) is ook gevoeliger voor droogte. In feite is in het voorjaar verticuteren dus een andere (lichtere) behandeling van het gazon dan in de herfst.
Kleine gazons verticuteren
Hark kleine gazons flink door met een ijzeren hark of bladhark. De verticuteerhark, een harkachtig stuk gereedschap met halvemaanvormige messen in plaats van tanden, is ook uitstekend om een groter stuk mee te behandelen. Veel lichter werkt een verticuteerroller, in feite een verticuteerhark met zijwieltjes. Een slimme vondst! Systematisch werken, eerst in lengterichting, dan dwars erop, is het handigst.
Voorkomen van vilt
Een dikke viltlaag zit meestal alleen in oude gazons. Routinematig licht doorharken en maairesten wegharken of vegen, zal in de meeste gevallen de vorming van zo'n dikke laag voorkomen. Als de pH van de grond aan de lage kant is, kunt u elk jaar in de herfst een laagje goede tuinaarde strooien - de aarde vermengt zich met het vilt en dat verhoogt de snelheid . waarmee het verteert. Vilt kan bijzonder lastig worden op erg zure grond of op natte, soppige grond omdat het onder die omstandigheden langzamer verteert. Als de grond ondanks grondige beluchting van het gazon toch te nat blijft, moet u voor een drainagesysteem zorgen. Als de pH van de grond 5,5-6 bedraagt, wat de beste pH voor gazons is, kunt u in de winter een klein beetje kalk geven. Hierdoor wordt de pH iets verhoogd, wat de activiteit van micro-organismen vergroot en het verteren van het vilt bevordert. Ook de groei van de grasmat wordt erdoor bevorderd. U moet de kalk echter voorzichtig toepassen, omdat een teveel de kwaliteit van de grasmat negatief beïnvloedt. De hoeveelheid kalk die nodig is hangt af van de pH en het type grond. Om de pH van grond een bepaalde verhoging te geven, is er op kleigrond meer kalk nodig dan op zandgrond. Geef alleen kalk als onderzoek heeft aangetoond dat het nodig is. Als er enige twijfel bestaat aan de gewenste hoeveelheid kunt u beter maar heel weinig geven, bijvoor- beeld 60 g per m2 op lichte, zandige grond en 120 g per m2 op klei. Vraag zo mogelijk deskundig advies. Ook wat het type kalk betreft.
Harken
Het doel van harken is het weghalen van los gras en afval van het oppervlak en het bestrijden van kruipende onkruiden. Het gebeurt minder krachtig dan het uitharken of verticuteren. Doe het met een gewone hark of gazonhark, waarbij weinig druk wordt uitgeoefend.
Hark met tussenpozen in de herfst om dood blad op te ruimen. Als u dat laat liggen wordt de activiteit van wormen gestimuleerd en kan het oppervlak niet opdrogen, waardoor het uitbreken van ziekten wordt bevorderd. Hark vroeg in het voorjaar, voor de eerste maaibeurt, om alle rommel die er tijdens de winter op terecht kwam te verwijderen.
Het meest geschikt is een gazon- of bladhark met verende tanden. Dat werkt veel prettiger dan met een gewone tuinhark, hoewel het laatste wel kan. Het zogenaamde 'uitharken' gebeurt met meer druk dan het normale harken, zoals bij het weghalen van blad.
Nadat in de herfst of vroeg in het voorjaar mosdoders zijn gebruikt, moet u het gras flink doorharken om het dode mos kwijt te raken. Doe dat niet als het gras hard groeit, tenzij het om lastige plekken met kruipende grassen gaat, of bij kruipende onkruiden zoals klaver. In dat geval kunt u voorzichtig harken om liggende stengels overeind te trekken en die daarna met de machine afmaaien.
Werken met de verticuteerhark
Een verticuteerhark heeft in plaats van normale tanden een soort halvemaanvormige messen die door de viltlaag en de graswortels heen snijden. Zo wordt in één handeling de groei van het gras gestimuleerd en de afdichtende viltlaag wordt uit het gras verwijderd. Een verticuteerhark wordt met een trekkende beweging toegepast. Eerder is ook de verticuteerroller genoemd, die zijwieltjes heeft en daardoor veel lichter werkt. Deze is ideaal voor de lichte verticuteerbeurt in het voorjaar.
